28 سال ميگذرد، شايد بيشتر از سن من و شما. يوسف اسلام يا همان كت استيونس سابق، بعد از 28 سال، يك بار ديگر به استوديو رفته و آلبوم جديد استوديويياش را آماده كرده است.
14 نوامبر، آلبوم اين ستارة دنياي پاپ راك به وسيلة كمپاني آتلانتيك ركوردز در ايالات متحده و اروپا منتشر شد و خيلي زود به دست شنوندگانش در ايران رسيد. او سالهاست كه ستارة موسيقي دنياي اسلام است.
از وقتي كه يوسف اسلام، آلبوم «بازگشت به زمين» را به بازار ارائه كرد، 28 سال ميگذرد. يوسف اسلام، اينآلبوم را يك سال پس از مسلمان شدنش به پايان رساند و پس از آن ديگر هيچ آلبوم و حتي آهنگي در قالب موسيقي راك به بازار ارائه نكرد.
او پس از گرايش به دين اسلام، همواره يكي از اعضاي فعال جامعة مسلمانان بريتانيا بوده است. در واقع پس از اين كه يوسف اسلام، آلبوم «بازگشت به زمين» را تهيه و منتشر كرد، از موقعيت يك خوانندة پاپ خارج شد و بيش از هر چيز به تبليغ اسلام پرداخت.
در سال 1981، مدرسة آموزش اسلام را در سالزبورگرود در شمال لندن پايهگذاري كرد و تمام انرژياش را براي آموزش بچهها و فعاليتهاي خيريه مصرف كرد.
در تمام اين سالها، يوسف اسلام، سه آلبوم مرتبط با نواهاي اسلامي منتشر كرد. «زندگي آخرين پيامبر» در سال 1995، «عبادتهاي آخرين پيامبر» در سال 1999 و «A متعلق به الله است» در سال 2000 به بازار ارائه شدند.
او با اين آلبومها، خود را به عنوان صداي يك ميليون و هشتصد هزار نفر مسلمان بريتانيا معرفي كرده و در بطن موسيقي روز دنيا، كارهاي قابل تأملي انجام داده است.
پيش از انتشار آلبوم پر سر و صداي «يك فنجان ديگر»، يوسف اسلام، تك آهنگ «بهشت/ عشق حقيقي كجا ميرود؟» را آخر ماه اكتبر منتشر كرد. پس از يك بازنشستگي طولاني مدت آهنگ بهشت، بازگشت شكوهمند و پرقدرتي براي او به شمار ميآمد.
اين بازگشت اما دليل جالبي دارد. همسر يوسف اسلام براي فرزندش يك گيتار ميخرد، يوسف گيتار را برميدارد و شروع به نواختن ميكند:
«احساس كردم دوست دارم به پسرم گيتار زدن را ياد بدهم. جور ديگري نميتوانم موضوع را توضيح بدهم. ايدههاي جالبي به سرم ميزد. ايدههايي كه اطمينان داشتم با اجراي آنها مردم زيادي با آن ارتباط برقرار ميكنند.» و او شروع به ضبط آهنگهاي جديد كرد. آهنگهايي كه انگار منتظر فوران بودند.
«زبان آهنگ، بهترين راه براي ايجاد ارتباط است. سياست، اساسا مردم را از هم جدا ميكند در حالي كه موسيقي، قدرت متحد كردن مردم را دارد. موسيقي ميتواند دعوت به رستگاري و نزديكي به خدا باشد.»
او در گفتوگو با يكي از روزنامهها به جوانان ايراني اشاره ميكند و ميگويد: «اخيرا آهنگهاي من در ايران منتشر شدهاند و جوانان از آن استقبال خوبي كردهاند. اين نشان ميدهد كه موسيقي و هنر من توانسته تأثير مثبتي بگذارد.»
مجلة بيلبورد كه يكي از بهترين و معتبرترين مجلات موسيقي دنياست، از چند ماه قبل وعدة انتشار اين آلبوم كت استيونس را داده بود. آلبومي كه تهية آن را ريك ناول تهيهكنندة آثار «دايدو» و «راد استيوارت» برعهده داشت.
ديويد ژوزف، نايب رئيس كمپاني پوليدور پخشكنندة اين آلبوم در بريتانيا دربارة اين آلبوم ميگويد: «يوسف يكي از بهترين و معتبرترين هنرمندان انگلستان است. آلبوم جديد او قطعا يكي از بزرگترين و مورد توجهترين آلبومهاي سال خواهد بود. صدا و ملوديهاي او از محدودة زمان عبور كردهاند و بازار را تكان خواهند داد.»
يوسف اسلام تمام ترانههاي آلبوم را خودش سروده و تمام آهنگها را خودش ساخته است. البته او يك سال پيش نيز براي يكي از آهنگهاي دالي پارتون گيتار نواخت تا بازگشتش به دنياي موسيقي راك را به هوادارانش اعلام كند.

و اما آلبوم «يك فنجان ديگر» كه قرار است بازار موسيقي بريتانيا در آمريكا را متوجه خود كند، 11 آهنگ دارد. صداي يوسف اسلام در اين آلبوم شايد حتي بهتر از صداي كت استيونس در آلبومهاي سه دهة پيش است. او وقتي كت استيونس بود، هيچگاه به نتهاي خيلي بالا دست نيافته بود، اما در اين آلبوم، اين كار را انجام ميدهد. صدا پختهتر و دلنشينتر شده است.
آهنگ آخر آلبوم «Green fields,Golden sands» يكي از آهنگهاي منتشر نشدة يوسف است كه در سال 1968 سروده شده است. يوسف پس از حدود 40 سال اين آهنگ را اجرا ميكند و ميگويد: «آهنگهاي خوب هرگز نميميرند.» اين آهنگ در واقع خيلي شبيه آهنگ «تصور كن» جان لنون است.
«تصور كن»، مهمترين و معروفترين ترانة بيتل بود كه ايدة صلحطلبانه و ضد جنگ جان لنون را بيان ميكرد؛ «ميتوانيد يك تفاوت عميق ميان ترانههاي قديمي مربوط به دهه 60 و 70 و ترانههاي جديد ببينيد. ترانههاي قديمي مثل طوفان هستند.» اين را يوسف اسلام دربارة اين آهنگ و تفاوتش با ترانههاي جديد خود و ديگران ميگويد.
ترانة «فكر ميكنم روشنايي را ميبينم» كه شاهكار است. ريفهاي گيتار به سبك بلوز به همراه گيتار الكتريك استثنايي يوسف اسلام، قطعه را بسيار شنيدني و جذاب ميكند. شايد اين راك اندرولترين گيتار الكتريكي باشد كه كت استيونس در تمام عمرش در يكي از قطعات استفاده كرده است.
«شايد يك دنيا» آهنگي عاشقانه به سبك كانتري است كه بر مبناي گيتار آكوستيك تنظيم شده است و در آن ميتوان از نواي دلانگيز آبوا لذت برد. گيتار سولو در پس زمينة آهنگ يكي از قطعات آشناي كت استيونس است، شايد بتوان آن را «مُدكت استيونس» ناميد.
«يك روز در يك زمان» يك قطعة فالك (محلي) است كه به سبك آهنگهاي دهه 60 نواخته شده است. خيلي روان و خيلي نرم. همراه با پيانويي كه آهنگ «ليزاي غمگين» را به ياد ميآورد.
آهنگ «در پايان» اما شايد زيباترين و غنيترين ملودي اين آلبوم را دارد. آهنگي كه هر شنوندهاي را مسحور ميكند. آهنگي كه انگار خيلي زود تمام ميشود و دوست داري باز هم ادامه پيدا كند. ترانة «از دنياي روحاني زمزمه كن»، آهنگي است كوتاه به صورت اداي كلماتي به شكل نجوا كه آن را ريفهاي گيتار بلوز و پيانو همراهي ميكند.
اما شايد تك خال اين آلبوم، آهنگ بينظير «محبوب» باشد. يك آهنگ تلفيقي شاهكار با نوايي شرقي و در واقع خاورميانهاي كه البته تم ايرلندي هم دارد.
تمپو در اين آهنگ نقش بهسزايي دارد و البته نحوة ضرب گرفتن با آن با نمونههاي قديمي كاملا متفاوت است. ياسوان دور خوانندة معروف با صداي جذابش يوسف را در اين آهنگ همراهي ميكند. يك آهنگ كه صد در صد فراگير خواهد شد و بارها آن را خواهيد شنيد.
اما آلبومي كه در بريتانيا پخش ميشود، يك قطعة اضافه به نام «صلح وجود دارد» است كه اين آهنگ در نسخة آمريكايي نيست.
آلبوم «يوسف اسلام» پس از سالها انتظار، پاسخ عطش هوادارانش را به خوبي ميدهد و آنها را راضي ميكند. اغلب اين ترانهها در 2 سال گذشته سروده شدهاند و كاملا تر و تازه هستند. در بخش قبل از آهنگ و زيباي محبوب گفتيم.
براي اولين بار كه آهنگ را بشنويد شوكه ميشويد. آهنگ عالي آغاز ميشود. گيتار سولو در آغاز كار و بعد تم ايرلندي به همراه آواز شرقي «ياسوان دور» همه چيز را آماده ميكنند تا يوسف اسلام شروع به خواندن كند.
صداي پختة يوسف اسلام (كه با آن صداي كمي زير كت استيونس كاملا متفاوت است) كاملا در متن آهنگ مينشيند و نواي شرقي فضا را شكل ميدهد. نوايي به آرامش صداي يوسفاسلام كه دوبــــاره آواز مــــيخواند. پـــــس از 28 سال.
يوسف اسلام در اينترنت
وب سايت «يوسف اسلام» طراحي بينظيري دارد. تصويري از يك اتاق همراه با تصاويري از كت استيونس سابق و يوسف اسلام فعلي. تقويمي به ديوار، تلويزيوني روي ميز، گرامافوني در كنارش، قفسة كتاب، عودي تكيه داده به ديوار و روزنامههايي روي ميز.
يك اتاق كامل كه بر روي هر كدام از وسايلش كليك كني، وارد محيط جديدي ميشوي. يك طراحي بكر و جذاب. مثلا اگر روي گرامافون بروي و كليك كني وارد بخش Audio ميشوي. كليك روي تلويزيون، صفحه مربوط به ويديو كليپهاي يوسف اسلام را باز ميكند.
با كليك روي روزنامهها، از آخرين اخبار مربوط به يوسف اسلام مطلع خواهي شد و... سر زدن به وب سايت او تجربه جالبي است. حتي ميتوانيد يك دقيقه از آهنگ «بهشت» و ويديو كليپ مربوط به آن را هم تماشا كنيد.
در وب سايت آمازون كه يكي از محلهاي فروش اينترنتي آثار اوست، يك قطعة تبليغاتي عالي از يوسف اسلام قرار دارد كه ميتوانيد با مراجعه به اين سايت و پيدا كردن آلبوم «Another cup» آن را ببينيد و لذت ببريد.
لحظاتي از اجراهاي قديمي كت استيونس در ابتداي اين تيزر ديده ميشود و پس از آن نوري در ميان درختان و يوسف اسلام كه در 58 سالگي در كنار ساحل ايستاده و با تسبيحي در دست نواي اذان را گوش ميكند.
سپس او را در منزلش ميبينيم كه مشغول گيتار نواختن است و آهنگي قديمي آغاز ميشود. سپس يوسف اسلام را در استوديويي ميبينيم كه مشغول ضبط صدا و گيتارنوازي است. تصاوير خوشرنگ و صداي عالي يوسف اسلام، عالي است و دلپذير.
يوسف اسلام و نوبل
«يوسف اسلام» امسال در مراسم اهداي جايزة نوبل صلح، شركت و چند ترانة ماندگارش را اجرا خواهد كرد.
در اين مراسم كه 11 دسامبر برگزار ميشود، جايزة نوبل به «محمد يونس» از بنگلادش اعطا ميشود و «يوسف اسلام» هم پس از مدتها دوري از صحنه، به روي سن ميرود و قطعات زيبايش را اجرا خواهد كرد.
دو سال پيش بود كه ميخائيل گورباچف، رهبر شوروي سابق و مدير بنياد «نوبل نوبلها» اين جايزه را به يوسف اسلام اعطا كرد. گورباچف با همكاري شهرداري رم، مبتكر اين جايزه بودند و يوسف اسلام به دليل فعاليتهايش در راه صلح، تلاشهاي انساندوستانه و تعهدش براي دوستي ميان اقوام مختلف اين جايزه را دريافت كرد.
تبديل كت استيونس به يوسف اسلام
همه چيز از يك تصادف در ساليبو در سال 1975 آغاز شد. او در لحظة تصادف از خدا خواسته بود كه او را نجات دهد. كت استيونس بعدها در مصاحبهاي با شبكة تلويزيونيVH1 دربارة آن زمان گفت: «ناگهان خودم را يافتم و گفتم: خداي من، اگر نجاتم بدهي در راه تو كار خواهم كرد.»
اين تجربة نزديك به مرگ براي او يك تجربة معنوي قريب و سنگين بوده است. برادرش ديويد به او يك نسخه از قرآن هديه ميدهد و استيونس با خواندن آن آرامش پيدا ميكند و كمكم به سمت اسلام گرايش پيدا ميكند.
«قرآن را باز كردم. ديدم هر بخش آن با بسم الله الرحمن الرحيم شروع ميشود. به دنبال نويسندة آن بودم اما نامي نيافتم. در واقع وارد يك جدل شده بودم. ميخواستم از اين كتاب اشتباهي دربياورم اما هر چه جلوتر ميرفتم، بيشتر جذبش ميشدم.» او به طور رسمي در سال 1977 به دين اسلام مشرف شد و نامش را به «يوسف اسلام» تغيير داد.
موسيقي و اسلام
يوسف اسلام در راه مسلمان شدن در بطن اروپا، كاري دشوار در پيشرو داشته. او كه يك سوپراستار درجه يك موسيقي بوده و فروش بسياري از آلبومهايش ميليوني بودهاند، بارها بهدليل گرويدن به اسلام از سوي روزنامهها و تلويزيونها و همكارانش، كنايهها و ناسزاها شنيده است.
به او ميگفتهاند: «تو فقط يك زن داري؟ مگر ميشود؟ مگر سنت اعراب چيزي جز اين نيست؟» يا به او طعنه ميزدهاند كه در خيابانهاي تهران آواز ميخوانده و گدايي ميكرده.
يوسف اسلام اما بارها از علماي ايراني دربارة فتواهايشان دربارة موسيقي تقدير كرده است: «علماي ايراني بودند كه راه را براي موسيقي باز كردند. پيش از آن بسياري از مسلمانان متحجر، سازها را ميشكستند اما روحانيون ايراني، مجوز موسيقي را صادر كردند.»
يوسف اسلام كه آهنگي به نام «دنياي وحشي» هم دارد، تمركزش را از غرب وحشي به شرق آرامشبخش برگرداند. اما غرب دست از سر او برنداشت.
همين سال گذشته بود كه او براي صحبت با كمپانيهاي آمريكايي قصد ورود به خاك اين كشور را داشت كه با ممانعت مسؤولان فرودگاه مواجه شد و پس از بازداشت چند ساعته به انگليس برگردانده شد.
كار تا آنجا بالا گرفت كه جك استراو شخصا در يك كنفرانس مطبوعاتي به كالين پاول همتاي آمريكايياش اعتراض كرد.
جدیدترین اثر یوسف اسلام
An Other Cup